- و قِلَّةُ الأكلِ - و الحَرَكَةُ المُفرِطَةُ . - كم‌خورى . - زياده‌روى در حركت . و أسبابُ المَرَضِ الرَّطبِ أربَعَةٌ : پيدايى بيماريهاى داراى طبع تر را نيز چهار سبب است : - مُلاقاةُ مُرَطِّبٍ بِالفِعلِ - و مُلاقاةُ « 1 » مُرَطِّبٍ بِالقُوَّةِ . - و كَثرَةُ الأكلِ - و السُّكُونُ المُفرِطُ . - قرار گرفتن در معرض چيزهايى كه طبع آنها بالفعل « 2 » يا بالقوه « 3 » تر است . - پرخورى « 4 » - و بىحركتى و تن‌آسايى بسيار . « 5 » و لنَتَكَلَّم في أسبابِ مَرَضِ التَّركِيبِ : اسباب پيدايش بيماريهاى تركيب اسباب مرض خلقت أمّا أسبابُ فَسادِ الشَّكلِ فهو : - إمّا قُصُورُ القُوَّةِ المُصَوِّرَةِ الف . اسباب مرض شكل عبارتند از : - كم‌كارى قوه مصوره .

--> ( 1 ) . ب : ( و ملاقاة ) او . ( 2 ) . مانند هواي معتدل و استحمام به آب شيرين كه شديد الحر نبود و به اعتدال باشد و بعد هضم طعام يا بر طعام واقع شود . ( 3 ) . همچون ادويه كه بالطبع مرطب باشند و بر ظاهر بدن مستعمل گردند و مرطبات مشروبه غذا باشد يا دوا . ( 4 ) . و ظاهر است كه از تكثير غذا ابخره رطبه بيشتر متولد مىگردند و پيداست كه با وجود تكثير طعام ، حال آن رجل كالانعام از دو حال بيرون نيست ؛ يا حار البدن است يا بارد البدن ، در صورت اول تولد خون افزون تر مىشود و در ثاني تولد بلغم و خون و بلغم لا محاله مرطب اند . و وجه ديگر در ترطيب اكثار گفته اند كه اكثار مرطب است ، بهر آن كه حرارت غريزي را مىپوشد و مقرر است كه ابرد مما ينبغي بدن را ارطب مما ينبغي مىگرداند . ( 5 ) . و ظاهر است كه به سبب سكون كثير رطوبت بسيار جمع مىآيد در بدن ، بنا بر عدم تحليل كه از حركت واجب مىگردد و از اين جمله است اجتناب از محللات و كذلك استعمال منقيات خلط مجفف بنا بر زوال سبب مانع الترطيب رطوبت اول است .